Iedereen mag zich erfrechtspecialist noemen – zonder opleiding, accreditatie of toezicht

Navigatie door erfeniskwesties: de uitdaging om een betrouwbare adviseur te vinden

Groeiend probleem in Nederland is het vinden van een gekwalificeerde deskundige die kan ondersteunen bij de voorbereiding van een testament of bij de afwikkeling van een erfenis. Want in de werkomgeving van het erfrecht zijn beroepen niet gereguleerd. Iedereen mag zich ‘erfrechtspecialist’ noemen, ‘nalatenschapsdeskundige’ of ’testamentadviseur’, zonder gereguleerde opleiding, formele accreditatie of onafhankelijk toezicht. Met uitzondering van de notaris, die onder nationale en internationale wet- en regelgeving valt. Maar een notaris heeft niet geleerd te adviseren en te procederen bij onenigheid tussen individuele partijen.

Organisaties die de consument vertellen dat hun leden kwaliteit leveren, zoals VEAN, NOVEX, vFAS of FES, blijken niet over een deugdelijk kwaliteitsprogramma te beschikken en voeren geen controles uit. Cursusaanbieders en docenten in het erfrecht zijn zelf vaak onvoldoende opgeleid om rechtsbijstandsverleners te scholen.

In dit artikel een verkenning van het speelveld en de spelers, met tips voor consumenten om misschien toch een wasechte deskundige erfrecht te kunnen vinden.

---

Omgang met een erfenis kan een emotioneel beladen en ingewikkeld proces zijn. Zowel voor mensen die de overgang van hun eigen nalatenschap willen regelen als voor mensen en organisaties die een erfenis of legaat ontvangen, of onterfd zijn. Het komt nu eenmaal niet vaak in een leven voor dat iemand met een erfenis te maken krijgt, dus niemand volgt vooraf een cursus of leest een handleiding. Het is ook niet gebruikelijk dat erflaters en erfgenamen vooraf met elkaar rond de tafel gaan en dat is begrijpelijk. Want het is een lastig onderwerp en er zijn geen voorbeelden van hoe je zo’n bespreking kunt aanpakken.

‘Niemand houdt een generale repetitie‘ verzucht de directeur van een grote keten notariskantoren in een tv-uitzending over erfrecht.¹

Als het eenmaal zover is, gaan het regelwerk en de afwikkeling gepaard met een reeks wetmatigheden die zelfs voor de meest nuchtere personen nogal overweldigend kunnen zijn. Dan is uitleg en ondersteuning door een specialist gewenst.

1. Groeiend probleem is het vinden van een gekwalificeerd erfrechtspecialist

Waarom is dit zo lastig?

Een belangrijke hindernis bij het vinden van een goede deskundige voor advisering bij het maken van een waterdicht testament of over de afwikkeling van een erfenis, is het feit dat in Nederland iedereen zich erfrechtspecialist, erfrechtdeskundige of erfenis-expert mag noemen, ongeacht opleiding, ervaring en kwalificaties. En iedereen mag testamentadvisering aanbieden, erfrechtshulp, nalatenschapsplanning (‘estate planning’) en nalatenschapsafwikkeling.

• gratis spreekuur nalatenschap
• theatercollege
• voorlichtingsavond erfrecht

Onder allerlei namen wordt op de consumentenmarkt informatie aangeboden, maar een consument weet niet hoeveel kennis en kundigheid er achter de schermen werkelijk is. Een estate planner kan zelfs ongehinderd als ‘professor erfrecht’ optreden.²

Ook iedere notaris of advocaat kan zich erfrechtspecialist noemen. Terwijl het vak erfrecht niet in de universitaire opleiding voor advocaten is opgenomen en notarissen op de universiteit leren hoe ze een testament en een verklaring van erfrecht moeten opstellen, niet hoe ze consumenten moeten adviseren bij onduidelijkheid, onenigheid of conflict. Een (kandidaat-)notaris heeft in de universitaire beroepsopleiding het vak erfrecht geleerd, minstens tien colleges en een handboek, maar de notaris leert niets over het afwikkelen van een erfenis, over advisering bij conflicten, procederen en procestaktiek. Advocaten en rechters krijgen het vak erfrecht niet in de universitaire opleiding. Er zijn voor hen commerciële cursussen, maar de docenten komen bijna altijd uit het notariaat en hebben op het vakgebied erfrecht testamenten gemaakt en verklaringen van erfrecht, nog onder het oude erfrecht. Ze weten niets over de algemene juridische advies- en procespraktijk en hebben daar geen ervaring.

Een notaris mag zakelijke dienstverlening aanbieden als erfrechtelijk executeur en bewindvoerder zonder kennis en ervaring in vermogensbeheer of schuldenmanagement. Ook een advocaat mag dat, een klusjesman, een baliemedewerker bij een bank, een accountant of belastingadviseur. Ze noemen zich estate planner, nalatenschapsplanner, beroepsexecuteur, bewindvoerder, toezichthouder of specialist financieel misbruik ouderen. Zonder dat er iets wettelijk geregeld is.

Advocaten krijgen het vak erfrecht niet in de universitaire opleiding, of hooguit één college als onderdeel van het vak Nederlands burgerlijk recht. Maar ook zij mogen schrijven dat ze erfrechtspecialist zijn of erfrechtadvocaat, ook al is er nog nooit een erfeniszaak behandeld of serieuze kennis over het erfrecht vergaard. Dus er is geen onderscheid te maken met de weinige advocaten die wel kundig en ervaren zijn in het materieel erfrecht (inhoud) en erfprocesrecht (procedures), die zich eveneens erfrechtdeskundige of erfrechtadvocaat noemen.

Verschillende organisaties maken reclame voor hun leden, omdat zij wel echte erfrechtspecialisten of degelijke testamentadviseurs zouden zijn, die voldoen aan hoge kwaliteitseisen en een zwaar toelatingsexamen zouden hebben gedaan bij ervaren examinatoren waar niet iedereen voor slaagt. Bij het doornemen van de eisen die organisaties voor erfrechtprofessionals aan hun leden stellen, zij het als executeur, advocaat, notaris, bankier, accountant of belastingadviseur, bleek geen enkele organisatie een deugdelijk gestructureerd programma van kwaliteitseisen te hebben ontwikkeld, met structurele kwaliteitsbewaking en een integraal programma voor bijscholing of permanente educatie. Doorgenomen werden de feitelijke eisen van de volgende organisaties:

• Vereniging Erfrecht Advocaten Nederland (VEAN);
• Vereniging Familie- en erfrecht advocaten Scheidingsmediators (vFAS);
• Stichting Federatie Erfrecht Specialisten (FES) – let op, het ‘keurmerk’ en register zijn zelfbedacht;
• Nederlandse Organisatie voor Executeurs (NOVEX);
• Vereniging Register Estate Planners (REP) – let op, dit is een cursusaanbieder, het register is zelfbedacht;
• Stichting RegisterExecuteur.³
• De Erfrechtdeskundige B.V.

Andere hindernis is dat enkele deeltijdhoogleraren in de studie notarieel recht, ook met eigen bedrijfjes als commercieel docent werken en cursussen aanbieden van een paar dagen en deelnemers verzekeren dat ze daarna kunnen adviseren in het erfrecht. Men tooit zich met predicaten als ‘gerenommeerde hoogleraren’; ’topdocenten met veel kennis en ervaring’; ‘leading men erfrecht’ of ‘deskundige docent met ongekend veel expertise’, maar er wordt al jaren nauwelijks nog wetenschappelijk gepubliceerd en er is nauwelijks of geen kennis en ervaring in de juridische adviespraktijk van het huidige erfrecht voor consumenten.⁴ De beloftes van deze hoogleraren gaan heel ver: na zes dagen cursus zou een belastingadviseur kunnen wedijveren met een notaris. Wij gaven een waarschuwing af:

► Cursus ‘Erfrecht in een dag’? Te mooi om waar te zijn!

Mensen die zo’n minicursus hebben gevolgd, richten vervolgens zelf een opleidingsbedrijfje op en geven als ‘erfrechtdeskundige’ cursussen in het erfrecht en bieden praktijkondersteuning aan.⁵ Deze ongecontroleerde en ongereguleerde cursussen leveren punten op die nodig zijn voor beroepsregisters die permanente educatie voorschrijven en vereist zijn voor de beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Onvoorstelbaar, maar de Nederlandse werkelijkheid.

Tenslotte wordt het algemene vak Nederlands erfrecht niet op universitair niveau aangeboden. Er zijn twee commerciële cursussen die beide worden gepresenteerd als “de meest uitvoerige en complete postacademische online opleiding op het gebied van het erfrecht”. Beide cursusaanbieders noemen zich ‘Academie’ – respectievelijk ‘Academie voor de Rechtspraktijk`en ‘Grotius Academie‘ – maar zijn geen van beide ondergebracht bij een universiteit. Fantasienamen dus. De onderwerpen van de AvdR-cursus Erfrecht zijn vrij willekeurig gekozen en afgestemd op de notarispraktijk. De Grotius-cursus is bestemd voor mensen die minstens drie jaar intensieve praktijkervaring hebben met het erfrecht, maar behandelt het erfrecht vanaf het begin. Schrikbarend te ervaren dat de deelnemende vFAS-advocaten deze onderwerpen voorheen kennelijk niet beheersten, maar wel worden aangenomen als aspirantlid. en deelt niet in naar testamentadvisering en nalatenschapsafwikkeling. Een lange rij onderwerpen wordt door theoretici notarieel recht behandeld. De docenten van beide cursussen komen allemaal uit het notariaat en de vermogensplanning. Haast niemand heeft praktijkervaring met het huidige erfrecht opgedaan.

In deze wirwar van gebakken lucht en goede bedoelingen, met predicaten en titels die niets kunnen betekenen, staan geen wegwijzers. Consumentenprogramma’s en -organisaties hebben dit thema nog niet breed opgepakt. Dat creëert een ondoorzichtige situatie voor nabestaanden die dringend behoefte hebben aan professionele begeleiding, waardoor het zoeken naar betrouwbare ondersteuning een echte uitdaging kan worden.

Mensen die bij een ‘would-be-specialist’ zijn beland, die misschien ooit een dag cursus volgde, vragen zich af waarom er opeens schulden blijken te zijn die de specialist niet in het vizier had.

Schulden van de nalatenschap zijn niet alleen de inkomstenbelasting van het vorige jaar, de eindafrekening van de energieleverancier of een paar maanden huur. Door overlijden kunnen andere schulden ontstaan, zoals de kosten van de uitvaart, erfbelasting en vorderingen van kinderen van een ouder die is vooroverleden. Is er een testament, kunnen daar legaten in staan die de erfgenamen moeten uitbetalen; er kunnen voorgaande tweetrapsmakingen zijn waar geen administratie is bijgehouden enzovoorts.

Of ze zijn verrast dat oordelen van rechters ‘gek’ uitvallen. Onwetend van een hoofdregel uit het burgerlijk procesrecht dat een advocaat de juiste feiten en vorderingen moet voordragen bij de rechter. Want in Nederland heeft de rechter wettelijk een afwachtende positie; de rechter is in beginsel ‘lijdelijk’. Dat betekent dat de rechter afgaat op informatie die de advocaten van partijen aanleveren in stukken en op zittingen. En veel advocaten doen dat in erfrechtzaken niet goed:⁶

Zelf zie ik weleens een uitspraak in een eigen zaak voorbijkomen die aangehaald wordt in cursussen of artikelen maar waarvan je eigenlijk denkt dat als er een goede erfrechtadvocaat aan de andere kant was geweest, het misschien iets minder gunstig was uitgepakt. En dat geldt echt niet alleen voor mijn zaken.

Deze ervaring bestaat ook bij bijdragers aan en lezers van deze website.

2. Doolhof van zogenaamde erfrechtspecialisten

Nep-notarissen, zelfbedachte certificaten en een onechte hoogleraar erfrecht …

Het klinkt als een schreeuwerige kop van een sensatieblad, maar het is een samenvatting van gevonden feiten.⁷

• advocaat erfrecht
• notarieel jurist
• ervaren testamentadviseur
• oud-notaris
• Register Estate Planner (REP) – geen officieel erkend register, bedacht door opleidingsinstituut
• RegisterExecuteur – geen officieel erkend register, commerciële franchise (met opleidingseisen)
• Register notarisklerk (RKN) – geen officieel erkend register, geen certificeringsschema, geen schemabeheer
• jurist
• notaris boedelafwikkeling
• èchte erfrechtspecialist
• gecertificeerde erfrechtsspecialist (bij ‘Erfrechtplan’)
• vFAS | Keurmerk NOVA
• wetenschappelijk bureau
• Academie voor de Rechtspraktijk
• vFAS Erfrechtspecialist ⁸
• eigenaar NalatenschapsPraktijk | nalatenschapscoach (ICR ADR gecertificeerd)
• CFP-EFA-SEH-Erfrechtspecialist
• erfrechtmeester
• VEAN | Keurmerk NOVA
• Federatie Erfrecht Specialisten – zelf uitgegeven, ongereguleerd certificaat ⁹
• notariële diensten
• notarieel medewerker
• specialist estate planning / vermogensplanning
• gecertificeerd opleidingspartner voor notarieel medewerkers
• gecertificeerd executeur, gecertificeerd vereffenaar, gecertificeerd levensexecuteur en toezichthouder
• jurist erfrecht, specialist in het afwikkelen van erfenissen
• gespecialiseerd in internationaal familie- en erfrecht
• VEAN Erfrecht Advocaat
• Erkend Financieel adviseur
• Certified Estate Settler
• jurist boedelafwikkeling
• register notarisklerk
• beroepsexecuteur

Een eenvoudige zoekactie online leverde deze willekeurige rij aanduidingen op die mensen toevoegen aan hun naam of organisatie om klanten te werven, zonder dat duidelijk is of er objectief gezien een borg is voor kennis, ervaring of kwaliteit. Alle hierboven opgesomde beroepsaanduidingen worden gegeven zonder formele accreditatie en er is geen onafhankelijk toezicht op het daadwerkelijk aanwezig zijn van de benodigde kennis en vaardigheden.

Lang niet iedereen weet dat de begrippen ‘jurist’ en ‘meester’ onbeschermd zijn en van die onkunde wordt regelmatig gebruikgemaakt. Wel beschermd is gebruik van de titel ‘mr.’, van het begrip ‘meester in de rechten’ en van de beroepsaanduidingen ‘advocaat’ en ‘notaris’. Maar notariële diensten mag iedereen aanbieden en een notaris en fiscalist mag de titel ‘mr.’ gebruiken, terwijl ze slechts een uitgeklede opleiding Nederlands recht hebben gevolgd. De notaris is wel de deskundige bij uitstek als het om het typische werk gaat van de notaris als ‘publiek ambt’. Maar voor het aanbieden van zakelijke dienstverlening gelden andere vereisten, al valt de notaris ook bij deze dienstverlening onder het notarieel tuchtrecht.

Er worden allerlei begrippen en wervende teksten gebruikt met de bedoeling verwachtingen te wekken dat het om een persoon of bedrijf gaat waar op grond van opleiding en ervaring voldoende kundigheid bestaat om te adviseren in erfrechtkwesties. In de werkomgeving van het erfrecht zijn professionals echter niet gereguleerd. Ook de rechter staat daar niet altijd bij stil en ziet een ‘beroepsexecuteur’ als kwalificatie en kent zonder motivering een beloning toe die gelijkstaat aan die van een advocaat.

Er zijn veel advertenties en socialmediaberichten van zelfbenoemde experts die oplossingen beloven voor complexe nalatenschapskwesties of voor problemen die er slechts bij uitzondering zijn (bijvoorbeeld hoge erfbelasting). Het gebrek aan standaardisatie en regulering betekent dat het serviceniveau en de expertise van specialist tot specialist enorm kan verschillen.

Dit kan leiden tot wantrouwen bij mensen die advies hebben gevraagd bij de ‘verkeerde specialisten’ over het ontwerpen van een testament, het fiscaal voordelig overdragen van vermogen, de afwikkeling van een erfenis, fiscale gevolgen en wettelijke verplichtingen.

Voorbeeld wervende tekst die volledig uit de lucht gegrepen is:¹⁰

Erfrechtspecialisten zijn hoogopgeleide professionals met uitgebreide kennis van de wetten en regels met betrekking tot nalatenschappen. Ze begrijpen de nuances van testamenten, schenkingen, erfbelastingen en andere juridische instrumenten die relevant zijn voor nalatenschapsplanning.

De discrepantie tussen verwachtingen die beroepsaanduidingen en informatie rondom het erfrecht wekken, en daadwerkelijk aanwezige expertise, kan grote gevolgen hebben. U zoekt online hulp en ontdekt dat veel mensen zich als expert profileren. U schakelt er een in, maar krijgt na een eerste brief de indruk dat deze niet over de vereiste kennis beschikt om uw specifieke situatie te doorgronden. Dit verspilt niet alleen tijd en geld, maar kan ook tot kostbare fouten leiden:

• onnodige fiscale nadelen
• langdurige familieconflicten
• juridische procedures
• verkeerde verdeling van de erfenis
• extra kosten door herstelwerkzaamheden

3. Drie voorbeelden uit de praktijk

Neem het geval van Anna en Hans, die na het overlijden van hun vader zijn nalatenschap erfden. Moeder was vooroverleden maar de huwelijksgemeenschap bleek niet te zijn afgewikkeld. Ook was er toendertijd geen boedelbeschrijving gemaakt van het vermogen met de waarde op de dag van overlijden van moeder. Kinderen uit een eerder huwelijk van moeder kwamen met vorderingen en legden een testament op tafel. Anna en Hans raadpleegden een advocaat-erfrechtspecialist voor advies over de te volgen stappen. Vertrouwend op een veelbelovend eerste consult, verleenden ze hem een opdracht, maar er kwamen na enige tijd twijfels op. Het leek erop alsof de adviseur onvoldoende kennis had van de verschillende terreinen die speelden, daaronder ook de belastingregels. En het testament bleek niet het laatst opgemaakte testament te zijn. De advocaat had dit niet nagekeken bij het Centraal Testament Register (CTR).

In een ander geval zocht Mark, die van een goede vriend onder andere het kleine bedrijf erfde waar hij al jarenlang als manager werkte, advies bij een ‘hands-on’ ‘register estate planner’ die op de website achter zijn naam de letters REP had staan. Klonk alles officieel. De specialist moedigde hem aan het bedrijf voort te zetten zoals altijd en aan het begin van het volgende boekjaar de balans op te maken, letterlijk en figuurlijk. Dat leidde tot erfbelastingboetes en er bleken schulden te zijn waar hij geen benul van had. Door het bedrijf voort te zetten, gingen schuldeisers uit van zuivere aanvaarding en de termijn voor een verzoek de erfenis alsnog beneficiair te aanvaarden was verstreken. De adviseur had het bedrijf niet goed als ‘erfenis’ behandeld, maar meer als een praktisch probleem. Met een gedegen advies hadden de moeilijkheden kunnen worden vermeden of in ieder geval kunnen worden verzacht.

Mark zocht het uit en de estate planner was lid te zijn van een vereniging met de naam Register Estate Planner, maar dat bleek geen officieel register te zijn. Er was ook geen kwaliteitsprogramma of onafhankelijk toezicht. Er was geen klachtenregeling. De vereniging is gelieerd aan een opleidingsbedrijf. De adviseur had de Specialisatieopleiding Estate Planning gedaan, dat blek een cursus van zes dagen.¹¹

In een derde zaak, die herhaald voor de rechter kwam, was het ronduit belabberde werk van een erfrechtadviseur reden voor de rechter om buiten de gebaande paden van het procesrecht te gaan. Ze zag met juridische wijsheid dat de door gedaagde partij in de arm genomen gemachtigde het probleem was, niet (alleen) de meningsverschillen tussen partijen. De gemachtigde gaf verkeerde adviezen, wat zijn cliënt, de 90-jarige echtgenoot van een overleden erflaatster, tienduizenden euro’s kostte. De rechter zei daar iets van in de uitspraak, een ongebruikelijke, maar ons inziens moedige, en vanuit het gezichtspunt van rechtsbescherming rechtvaardige stap. In een van de overwegingen bij het vonnis schrijft ze:¹²

In ieder geval adviseert gemachtigde de gedaagde verkeerd door hem te sterken in de gedachte dat hij tegenover eiseres geen verplichtingen heeft. Gedaagde zou er goed aan doen een advocaat te raadplegen in plaats van gemachtigde de zaak te laten afhandelen.

Deze scenario’s illustreren hoe het gebrek aan regulering en handhaving van bevoegdheden op dit gebied tot reële financiële tegenslag kan leiden en een onnodige belasting van de rechterlijke macht.

Daar komt bij dat de rechterlijke macht erfrechtzaken onderbrengt bij het familierecht, waar het werkelijk niets mee te maken heeft. De rechters die worden gekozen voor familierechtkwesties hebben vaak een andere expertise dan rechters die over vermogensrechtelijke zaken oordelen. Ook denkt met wel dat het om verbintenissenrecht gaat. Erfopvolging is in Nederland bij wet geregeld met bepalingen van dwingend recht. Afwijken van de algemene regels is mogelijk door het maken van uiterste wilsbeschikkingen, wat een eenzijdige rechtshandeling is. In het erfrecht- en verbintenissenrecht is geregeld wat er gebeurt bij overlijden van een partij bij een verbintenis. Maar in het verbintenissenrecht is niet geregeld wat er moet gebeuren met een erfenis.

4. Te weinig inhoudelijke kennis bij leden beroepsorganisaties en specialistenverenigingen

Om het extra lastig te maken, zijn er beroepsorganisaties en specialistenverenigingen waarvan de leden niet hoeven te voldoen aan eisen die normaal gesproken als minimum worden gezien.

Bij testamentair executeurs en bewindvoerders mag als absoluut minimum worden gezien dat er minstens vijf jaar ervaring is en kennis op hbo-niveau over de geldende regels voor beheer en afwikkeling van een nalatenschap, over individueel vermogensbeheer en schuldenmanagement, het opzetten van een administratie onder de eis van het afleggen van rekening en verantwoording. Bij de eis van de praktijkervaring zou dan steekproefgewijs beoordeeld moeten worden hoe dossiers zijn afgehandeld. Bij de belangenorganisatie voor executeurs NOVEX is dat niet zo, bleek uit eigen onderzoek.

► zie: Leden organisatie voor executeurs NOVEX vaak niet opgeleid in individueel vermogensbeheer

Van een specialistenvereniging voor erfrechtadvocaten mag en moet verwacht worden dat de leden kennis hebben op universitair niveau van het algemene Nederlandse erfrecht en het erfprocesrecht en minstens vijf jaar in erfrechtzaken hebben gewerkt voor partijen in verschillende posities. De Vereniging Erfrecht Advocaten Nederland (VEAN) geeft haar leden sinds kort het predikaat ‘èchte erfrechtspecialist‘. De VEAN is in 2013 opgericht met als doel advocaten kennis bij te brengen die nodig is voor testamentadvisering. Op zich een goed idee, maar dan is het verwarrend (misleidend) de leden als advocaat te profileren voor een doelgroep die rechtsbijstand zoekt.

De kwaliteitseisen die de vereniging stelt zijn diffuus en passen niet bij een rechtsbijstandsverlener. De vereniging stelt als voorwaarde dat men als advocaat ‘veel ervaring’ heeft met het behandelen van erfrechtzaken. Wat precies onder ‘veel ervaring’ wordt verstaan, is niet gedefinieerd. Hoe zaken zijn afgehandeld, wordt niet beoordeeld. Het is niet nodig een opleiding in het erfrecht te hebben gevolgd. Er moet minimaal de kennis bestaan, vergelijkbaar met die beschreven in het Handboek Erfrecht voor studenten notariaat. Dat boek is geschreven door mensen met een deeltijdaanstelling als hoogleraar bij de opleiding notarieel recht, zelf lang geleden opgeleid als notaris onder het oude erfrecht aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Geen enkele kennis van en ervaring in adviseren en procederen bij onenigheid.¹³ In het handboek ligt de focus op het werk van de notaris: adviseren over de planning van vermogensoverdracht en de inrichting van een testament, opmaken van authentieke akten als uiterste wil en verklaring van erfrecht. Een notaris hoeft niet te adviseren bij onenigheid en conflicten. Hoeft niet als gemachtigde voor één partij voor de rechter te staan, dagvaardingen op te stellen, feiten en bewijzen te verzamelen, een procestaktiek uit te stippelen. Dus het boek is niet geschikt voor advocaten. De vereniging laat overzichten van belangrijke rechtspraak samenstellen door twee estate planners die langer dan twintig jaar geleden in de praktijk als (kandidaat-)notaris met het oude erfrecht hebben gewerkt.¹⁴ Beide nog nooit een petitum ontworpen of een rechtsmiddelenstrategie uitgestippeld. Nog nooit voor een rechter gepleit of met de advocaat van een tegenpartij onderhandeld. Geen idee hoe het bewijsrisico kan worden gewogen, want als notaris zijn ze gewend dat de geschriften die ze maken een bijzonder sterke bewijskracht hebben. Volstrekt ongeschikt dus om een rol te krijgen bij een vereniging die kwalitatief hoogwaardige erfrechtadvocaten wil afleveren (als rechtsbijstandsverlener, niet als testamentadviseur).¹⁵

VEAN stelt ook geen eisen aan kennis van en ervaring in het erfprocesrecht, een vakgebied vol valkuilen waar achttien jaar lang geen handboek voor was.

► zie: Procederen in het erfrecht – veel valkuilen, weinig literatuur

In 2021 verscheen eindelijk het Compendium Erfprocesrecht, maar dat wordt door VEAN niet verplicht gesteld.

‘Erfrecht is hot’, constateert mr. drs. Eelco Anink bij aantreden als voorzitter van de Vereniging Erfrecht Advocaten Nederland (VEAN) in 2025. Bezien vanuit de immense verdienmogelijkheden voor de advocaat? Leden die geen opleiding in het erfrecht hoeven te hebben en niet verplicht zijn iets van het erfprocesrecht te weten, kunnen rechtsbijstandzoekenden een koude douche bezorgen.

Uit een eerste analyse van een kleine reeks gepubliceerde rechterlijke uitspraken waar VEAN-leden als advocaat optraden, blijkt het (dan ook) regelmatig mis te gaan op een manier die niet past bij een gespecialiseerd advocaat. Men wist niet of de legitieme portie straffeloos kon worden ingevorderd,¹⁶ liet een termijn verstrijken, stelde te weinig feiten (dit komt vaak voor), had onvoldoende bewijs, bracht het onjuiste wetsartikel naar voren, stelde dat sprake was van een geldige rechtskeuze voor Engels recht terwijl erflater de Nederlandse nationaliteit bezat,¹⁷ enz.

Uit praktijkgevallen blijkt ook: een VEAN-advocaat kende het verschil niet tussen de begrippen ‘uiterste wil’ en ‘uiterste wilsbeschikking’.¹⁸ VEAN-leden denken dat art. 4:171 BW een uiterste wilsbeschikking is, wat het niet is, daarom maar beperkte erfrechtelijke werking;¹⁹ begrijpt niet dat de algemene regels van het vermogensrecht voorgaan op de regels uit het erfrecht, ook op bepalingen in een testament die daarmee in strijd zijn; denkt dat erfrecht onder het familierecht valt. De VEAN-advocaat is bijgebracht dat een executeur de erflater vertegenwoordigt; weet niet dat erfgenamen de dwangvertegenwoordiging door de executeur kunnen opheffen door voldoende middelen ter beschikking te stellen enz. enz.²⁰ VEAN-advocaten kunnen dus misschien adviseren over het opstellen van een testament, maar ze zijn niet opgeleid om te werken met het erfrecht vanuit het perspectief om op papier bestaande rechtsbescherming te effectueren voor erfgenamen, legitimarissen, schuldeisers en andere belanghebbenden.

De VEAN riep de minister van Justitie onlangs op het erfprocesrecht te vereenvoudigen. Als de minister dat nodig acht, kan een wetswijziging jaren duren. Het zou voor belanghebbenden daadwerkelijk enige verlichting kunnen geven als de kantonrechter als centrale ingang wordt gekozen, omdat daar geen verplichte procesvertegenwoordiging geldt. Maar om die reden zal deze maatregel de werkdruk van de rechterlijke macht verhogen. En daar moet al jaren bespaard worden, mede omdat de docenten die de VEAN inschakelt al twintig jaar belastingadviseurs allerlei ingewikkelde technieken bijbrengen om (erf-)belasting te besparen, te vermijden, te ontwijken.²¹ Zonder diepgaande kennis van het procesrecht, hoe ingewikkeld of eenvoudig dan ook, zal een VEAN-advocaat niet zover komen als van een gemiddelde advocaat mag worden verwacht.

Vriendelijke doch dringende aanbevelingen bestuur VEAN

Gebruik de jaren 2026 en 2027 voor een grote schoonmaak en doorstart. Maak een inhoudelijke inhaalslag. Neem in de statuten als doelstelling op, ernaar te streven dat leden ruim voldoende parate kennis hebben om deskundig en slagvaardig rechtsbijstand te kunnen verlenen aan rechtzoekenden bij onduidelijkheid en onenigheid over en ten behoeve van het oplossen van conflicten met betrekking tot het erfrecht en aanpalende rechtsgebieden. Neem in de statuten concrete voorwaarden op met betrekking tot de vereiste opleiding en bestudeerd lesmateriaal in het erfrecht en erfprocesrecht voor het verwerven en het behouden van het lidmaatschap. Ontwikkel voor leden een gedefinieerde standaard aan kwaliteitseisen, voor intervisie en voor permanente educatie. Toets daar periodiek op. Stem lesmateriaal en cursusinhoud af op het werk van de advocaat als rechtsbijstandsverlener. Zet daarbij een goede toegang tot het recht voor rechtzoekenden centraal. Neem nadrukkelijk afstand van het beginsel dat de rechten die erfgenamen op grond van Boek 3 hebben zoveel mogelijk worden verstikt bij de afwikkeling van hun nalatenschap (centrale leer Centrum voor Notarieel Recht Radboud Universiteit Nijmegen).²² Equippeer de leden met juridisch en communicatief gereedschap om belanghebbenden een stem te geven. Vervang alle docenten uit notariaat en estate planning en de belangenbehartigers voor de driesterrenexecuteur. Kies docenten met een uitstekende staat van dienst in de advocatuur, rechtsbijstandsverlening en/of rechterlijke macht. Geef hen structureel de opdracht genuanceerd wetenschappelijk te onderwijzen. Geen ‘vrolijke wetenschap’ meer met eenzijdige standpunten, ‘doen alsof’ en het ontbreken van wetenschappelijke publicaties. Geen docenten meer die al 25 jaar zonder variatie eigen stokpaardjes berijden en testamenten en modellenboeken aan de man brengen. Geen eenzijdigheid meer in het lesmateriaal.

De leden moeten echt terug naar de schoolbanken en daar opnieuw kennis vergaren, over het levende positieve erfrecht. Vanuit het perspectief van rechtsbijstandszoekenden. Breng leden niet langer bij hoe justitiabelen monddood kunnen worden gemaakt en in het hok kunnen worden gehouden (letterlijke woorden van oprichter Freek Schols en Jurisprudentieredacteur Bernard Schols). Laat leden bewust kennismaken met rechtsmiddelen en (proces)technieken die mondig maken en op papier gegeven rechtsposities de facto kunnen beschermen. Laat iedereen opnieuw examen doen. Kies onafhankelijke examinatoren. Zorg voor diversiteit in het docentencorps, lesmateriaal en onder de leden.²³

Vervang het handboek voor het notariaat van oprichter Schols door de Asser 4 en het onwetenschappelijke flutwerkje van oprichter Diks door het Compendium Erfprocesrecht. Zorg ervoor dat het boek van Ebben en Schipper uit 2013, Erfrecht voor de praktijk, kan worden geactualiseerd. Beoordeel of het nieuwe boek van Vegter, Het Nederlandse erfrecht, kan worden gebruikt.²⁴ Ga modellen en best-practices van leden verzamelen en begin met een online-modellenboek erfrecht voor de advocatuur. Zet de beginselen IPR op het programma.²⁵

Vervang op de website de ronduit belachelijke illustratie van een jonge vrouw die door een rechter (?) en advocaat (?) met opgeheven vinger terecht wordt gewezen. Op een manier dat ze zich zichtbaar schaamt. Zorg voor een omslag in het denken van de leden: zo ga je niet met klanten om. Of leg uit waarom de VEAN deze beroepshouding voor de juiste houdt.

Richt eventueel een tweede vereniging op voor advocaten die een adviespraktijk voor testamenten willen opbouwen.

Zoals het er nu voorstaat, voldoet de VEAN niet aan de minimale vereisten voor registratie als specialistenvereniging Erfrecht bij de NOVA. De registratie is gemeten naar openbaar bekende gegevens onterecht en hoort bij gelijkblijvende omstandigheden niet te worden verlengd.

5. Op zoek naar een wasechte erfrechtspecialist – wat kunt u doen?

Om een echt bekwame erfrechtspecialist te vinden, is actief onderzoek nodig. Er zijn verschillende aandachtspunten en zaken die kunnen worden gecontroleerd.

5.1 Controleer achtergrond en opleiding (duur en docenten)

• Jurist is een onbeschermde titel en beroep; ‘advocaat’ en ‘mr.’ voor de naam zijn beschermd.
• Kijk naar specifieke opleidingen op het gebied van het erfrecht en het erfprocesrecht. Vraag na hoelang de opleiding was. Een cursus met de indrukwekkende titel ‘Leergang Erfrecht’ blijkt maar drie dagen te duren en wordt gegeven door drie estate planners die twintig jaar geleden kandidaat-notaris waren, onder het oude erfrecht. Wel hoogleraar in de opleiding voor het notariaat.
• VEAN erfrechtadvocaten hebben hun kennis vooral van oud-notarissen die langer dan twintig jaar geleden in de praktijk werkten, onder het oude erfrecht. Een docent sprak onlangs nog in een interview over ‘de testamentuitvoerder’, een functie uit het oude erfrecht die is afgeschaft in het huidige erfrecht (ingevoerd 1 januari 2003).²⁶ En ze leren onjuiste dingen als “een testament is een unieke kans om voor één keer zelf je wetje te maken – om je alleruiterste wil door te drukken.” en “je kan tegenwoordig in je testament ook een machtige driesterrenexecuteur benoemen, die als een rechter besluiten kan nemen en zelfstandig je nalatenschap kan verdelen.”
  Bij de vFAS eenzelfde beeld.
• De afgelopen vijftien jaar zijn bijna alle cursussen, opleidingen en leergangen erfrecht gegeven door (oud-)notarissen; de kwaliteit daarvan is ruim onvoldoende voor het voeren van zaken bij de rechter (daar weet een notaris niets van). Vraag dus ook altijd naar de docenten.
• Zoek naar lidmaatschappen van erkende beroepsorganisaties, maar controleer de kwaliteitseisen die de organisaties stellen. Helaas blijken ‘keurmerken’ en ‘certificaten’ niet garant te staan voor kwaliteit.
• Vraag naar relevante certificeringen die onder officieel toezicht staan.

Als het om executeurs gaat, zijn ze vaak aangesloten bij beroepsvereniging NOVEX, waarvan een zusterstichting certificaten afgaf. NOVEX-voorzitter advocaat Joost Diks en oprichter hoogleraar Bernard Schols zeggen dat de vereniging garant staat voor de kwaliteit van haar leden, NOVEX is volgens hun communicatie een keurmerk. In 2024 kregen we een melding dat dit in de praktijk niet het geval blijkt te zijn. We zochten het uit en het bleek om een zelfbedacht certificaat te gaan, zonder dat de vereniging enig inzicht had in kennis en vaardigheden van de leden. NOVEX-executeurs stelde geen eisen van vakbekwaamheid in vermogensbeheer en schuldenmanagement aan de leden.

► zie: Leden beroepsorganisatie voor executeurs NOVEX, vaak niet opgeleid in vermogensbeheer

5.2 Vraag naar praktijkervaring

• Hoeveel jaar ervaring is er specifiek met erfrecht?
• kunnen ze (geanonimiseerde) referenties of voorbeelden van vergelijkbare zaken delen?
• is er een specialisatie binnen het erfrecht?
• is er specifieke kennis in het erfrprocesrecht?
• is er kennis van andere vakgebieden die vaak spelen bij afwikkeling van een erfenis, zoals huwelijksvermogensrecht, bedrijfsovername, vermogensbeheer en successie- en erfbelasting?

5.3 Let op transparantie

• zijn de tarieven duidelijk?
• krijgt u heldere uitleg over het proces?
• is de adviseur bereid om uw vragen te beantwoorden?
• kan de adviseur een inschatting maken van de kansen in een procedure?
• is de gegeven uitleg bij de kanseninschatting begrijpelijk?

5.4 Waarborgen voor kwaliteit

Benamingen en beroepen als erfrechtjurist of registerexecuteur zijn niet beschermd, maar er zijn wel enkele waarborgen voor kwaliteit:

• Alleen echte advocaten kunnen lid zijn van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA),
• alleen echte notarissen zijn lid van de Koninklijke Notariële Beroepsvereniging,
• alleen belastingadviseurs met een universitaire opleiding kunnen lid worden van de Nederlandse Organisatie van Belastingadviseurs (NOB),
• er zijn gespecialiseerde stichtingen en verenigingen, maar ze bieden niet allemaal een borg voor kwaliteit,
• permanente educatie en bijscholing,
• klacht- en tuchtrecht,

De commerciële opleidingen in het erfrecht werden jarenlang gedomineerd door drie oud-(kandidaat)-notarissen opgeleid in het oude erfrecht, sinds 2004 b2b-adviseurs estate-planning. De docenten legden een zware focus op belastingvermijding bij het opstellen van testamenten en bij een buitenwettelijke macht voor de executeur en testamentair bewindvoerder bij de afwikkeling van erfenissen.

► zie: Hoe onafhankelijk en objectief kan prof. Bernard Schols zijn in onderwijs en wetenschappelijk werk?

► zie: Centrum voor Notarieel Recht Nijmegen – invloed, zakelijke belangen

Een commerciële opleiding erfrecht die is ondergebracht bij de Radboud Universiteit Nijmegen, werd decennia geleid door twee deeltijdhoogleraren estate-planning, tevens werkzaam bij grote accountancies, met eenzelfde focus.
Een hoofddocent is ingewisseld door een advocaat, tevens spilfiguur bij de grootste vereniging voor beroepsexecuteurs. De andere hoofddocent werkt sinds enige tijd bij hetzelfde kantoor als de nieuwe hoofddocent en legt zich toe op de verdediging van notarissen in zaken die door cliënten aanhangig worden gemaakt. Het is te hopen dat mensen die deze opleiding kiezen, voldoende leren om de belangen van testateurs, erfgenamen, legitimarissen, legatarissen en schuldeisers te behartigen.²⁷

5.5 Praktische tips voor het selecteren van een adviseur erfrecht

1. vraag een vrijblijvend kennismakingsgesprek aan
2. bereid concrete vragen voor over je specifieke situatie
3. vraag naar de aanpak en werkwijze – een goede adviseur kan deze pas geven als de belangrijkste feiten bekend zijn
4. vraag naar een inschatting op onderdelen van uw zaak, en het waarom
5. let op communicatiestijl en bereikbaarheid
6. vergelijk verschillende specialisten

Een goede adviseur is niet per se de advocaat die veel zaken wint, maar de advocaat die een juiste inschatting kan maken van de kansen van een specifieke zaak

Het is dus essentieel om waakzaam te zijn. Neem de tijd om uw opties te onderzoeken wanneer u hulp zoekt. Een erfrechtspecialist die bekend is van de tv noemt zich jurist, terwijl er slechts enkele jaren studie waren.²⁸ Men mag zich geen advocaat noemen als men dat niet is, en ook het voeren van de ‘mr.’ titel mag alleen na het met goed gevolg afleggen van een rechtenstudie (wo en hbo).

Overweeg aanbevelingen te vragen aan vertrouwde vrienden of familieleden. Vraag specifiek of het in hun zaak om erfrecht ging. Een arbeidsadvocaat kan geweldig zijn bij ontslag als werknemer, maar niet bij het ontslag van een executeur.²⁹

Aarzel niet om vragen te stellen tijdens een eerste consult. Informeer naar kwalificaties, ervaring en specifieke zaken die ze hebben behandeld. Een gerenommeerde specialist zal u deze informatie graag verstrekken. Wees niet verbaasd als u de wedervraag krijgt: waarom bent u zo wantrouwig?

6. Websites en ChatGPT

Het lezen van websites of vragen stellen aan ChatGPT is een onbetrouwbare methode om een echte specialist te vinden, of betrouwbare informatie over het erfrecht te vinden.

► zie: Over ons | Erfrecht voor iedereen

Er is een artikel in voorbereiding over de technische werking van ChatGPT. Uit gesprekken met mensen uit de branche blijkt namelijk dat deze technologie nog helemaal niet geschikt is voor het ‘parsen’ van juridische informatie. En al helemaal niet als deze in het Nederlands is. Een machine kan wel technisch onderscheiden tussen ‘uiterste wil’ en ‘uiterste wilsbeschikking’, maar (nog) niet inhoudelijk. Een machine kan (nog) niet onderscheiden tussen een executor uit common law stelsels, en die uit het Nederlands recht. Een machine bootst vonnissen na om een passend antwoord te kunnen geven, maar het vonnis hoeft niet te bestaan.³⁰ Dit geldt ook voor AI agenten in een beschermde juridische omgeving als die van juridische uitgeverijen. De uitspraak van marketeers dat deze agenten betrouwbare resultaten leveren, is volgens echte specialisten vooralsnog gewaagd.

7. Toekomstperspectief

Deze website is opgericht omdat mensen die in hun gewone leven met het erfrecht te maken kregen, niet goed konden geloven dat er veel dingen zo slecht geregeld zijn en wat wilden doen. Informatie op deze website wordt door steeds meer mensen gelezen, ook binnen advocatuur, notariaat, estate-planning en executeursbranche. De reacties, kritiek, ervaringen en gedeelde kennis worden verwerkt in bestaande artikelen en zijn aanleiding voor nieuw onderzoek. Er gaan steeds meer stemmen op voor regulering van beroepen op het terrein van erfrecht. De rechterlijke macht en de tuchtrechter wordt alert. De beroepsvereniging van het notariaat waarschuwde haar leden begin 2025 om niet te veel als partij-notaris voor de executeur op te treden. Een groep advocaten wil het fenomeen ‘ruzietestamenten’ aanpakken en daarover in overleg gaan met het notariaat. Enkele rechters en advocaten schreven in november 2025 een oproep aan het Ministerie van Justitie om het erfprocesrecht te vereenvoudigen.

Maar van enige normering is nog geen sprake en er zijn op regeringsniveau nog geen concrete plannen voor regulering. Tot die tijd blijft het belangrijk om zorgvuldig onderzoek te doen voordat je een specialist kiest. En om slechte ervaringen te melden bij dit platform (persoonlijke gegevens worden niet gepubliceerd, mag anoniem of onder pseudoniem) of bij een organisatie waar de specialist werkt, doe dat ook al is er geen officiële klachtenprocedure. Probeer zoveel mogelijk te beschrijven wat niet goed is bevallen of waar vraagtekens bij worden gezet en waarom. Het is raadzaam om:

• meerdere gesprekken te voeren
• referenties en kwalificaties na te trekken
• je niet onder druk te laten zetten
• te documenteren wat er besproken wordt

8. Slotsom

Bij de afwikkeling van een erfenis komt meestal veel meer kijken dan men denkt. Is ondersteuning gewenst of nodig, kan de last worden verlicht door proactief te zijn bij het kiezen van een professional. Het is cruciaal om te beseffen dat de titel ‘erfrechtspecialist’ niet garant staat voor deskundigheid. Zelfs niet de titel van advocaat. Het vinden van een betrouwbare specialist erfrecht vraagt om zorgvuldig onderzoek en kritische beoordeling. Hoewel het ontbreken van titelbescherming het proces compliceert, zijn er voldoende manieren om de expertise en betrouwbaarheid van een specialist te verifiëren. Door de juiste vragen te stellen en alert te zijn op de genoemde aspecten, wordt de kans vergroot op het vinden van een bekwame adviseur die kan ondersteunen bij afwikkeling en verdeling van uw nalatenschap.

Het belangrijkste is om niet overhaast te werk te gaan en voldoende tijd te nemen voor het selectieproces. Een goede erfrechtspecialist kan immers het verschil maken tussen een soepele afwikkeling en langdurige problemen.

---

Erfrecht voor iedereen is interactief en hoort graag meer ervaringen. Hoe hebben lezers het aangepakt, wat was handig en wat niet? Er worden geen namen van adviseurs gepubliceerd, wel voorbeelden. Gebruik het contactformulier hieronder. Een bericht komt binnen bij de redactie. De inhoud wordt niet gepubliceerd als duidelijk is dat dit niet de bedoeling is. Gegevens die zijn terug te voeren op personen, een familie of bedrijf wordt niet gepubliceerd. Meestal worden ervaringen, tips, uitspraken, kritiek, eigen inzichten en analyses en zelf uitgewerkte juridische argumenten verwerkt in bestaande en in nieuwe artikelen. Of worden dingen uitgezocht. Op deze manier kwamen veel artikelen tot stand. Met het artikel:
► Leden organisatie voor executeurs NOVEX vaak niet opgeleid in vermogensbeheer
hadden we een primeur. Andere artikelen ontstaan omdat we rond een onderwerp vragen kregen.

---

Andere artikelen erfrechtblog Lang leve de nalatenschap

Voetnoten | bronvermeldingen en commentaar

1. Lucienne van der Geld, directeur van de commerciële franchiseonderneming Netwerk Notarissen in uitzending RTL Z. [↩]
2. Prof. mr. dr. B.M.E.M. Schols heeft een 0,3 fte aanstelling als hoogleraar Successierecht bij het Centrum voor Notarieel Recht aan de Radboud Universiteit, waar zijn broer en zakenpartner directeur is. Hij heeft al jaren niet of nauwelijks meer wetenschappelijk gepubliceerd. Twintig jaar geleden was hij drie jaar notaris en hij deed in dat beroep anderhalf jaar ervaring op met het huidige erfrecht. Hij houdt zich al twintig jaar vooral bezig met één thema, de executeur en bewindvoerder. En hij vertelt al bijna dertig jaar dezelfde verhaaltjes over testamenten die tot onenigheid leidden na overlijden (‘Who the f… is Alice’ vertelde hij al in de cursus nieuw erfrecht voor notarissen, 2002.) De bestseller ‘Voorkom ruzie rond de kist’ is vooral geschreven door hoofdredacteur Consumentengids Heidi Klijsen, die de verhaaltjes uit de cursussen op papier zette. Schols schrijft en onderwijst niet over het erfrecht. Hij communiceert over het maken van testamenten en over het afwikkelen van erfenissen door een driesterrenexecuteur. Schols presenteert zich als ‘oud-notaris’, wat feitelijk juist is, maar inhoudelijk geen zoden aan de dijk zet, en als ‘hoogleraar erfrecht’, wat zowel feitelijk als inhoudelijk onjuist is. Drie recente voorbeelden uit journalistieke media: Oud-notaris en hoogleraar erfrecht: ‘Erfbelasting is diefstal? Onzin!’ NPO Radio 1; Hoogleraar erfrecht: de volgende generatie wordt in één klap rijk, zonder er een dag voor te werken, NRC 3 juli 2025, Rinskje Koelewijn; Hoogleraar erfrecht Bernard Schols: ‘Er komt een tsunami aan erfenissen aan’, Het Financieele Dagblad 31 december 2024, Jean Dohmen. Bernard Schols werkt sinds juni 2004 als estate planner en als commercieel cursusaanbieder. Daarnaast heeft hij een kleine aanstelling bij de Radboud Universiteit.[↩]
3. Met de kanttekening dat hier op de officiële website geen opgeblazen beloftes worden gedaan die moeilijk houdbaar zijn en dat de artikelen van een aansprekende nuchterheid en zakelijkheid getuigen. Hier wordt standaard een digitaal dossier gebruikt dat erfgenamen kunnen inzien en er is een expertisehelpdesk. [↩]
4. Het gaat om Bernard Schols, Wouter Burgerhart, Freek Schols en Fons Stollenwerck, allen opgeleid als notaris in het oude erfrecht aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Dan zijn er nog Frans Sonneveldt (belastingadviseur, accountant – hij kan objectief gerenommeerd worden genoemd), Petra Knoppers (advocaat en partner advocatenkantoor), opgeleid in het Nederlands recht, belangenbehartiger beroepsexecuteurs, ongenuanceerd promotor driesterrenexecuteur, en Joost Diks (advocaat, opgeleid als notaris aan de Radboud Universiteit Nijmegen, belangenbehartiger beroepsexecuteurs, ongenuanceerd promotor driesterrenexecuteur). ‘Gerenommeerde hoogleraren’: zie ‘Leergang executele en vereffening’ website NOVEX; ‘Leading men erfrecht’ op de website van de AvdR; ‘deskundig docent met ongekend veel expertise’ op de website van Mronline. [↩]
5. Zie bijv. website deerfrechtdeskunidge.nl, profiel van de oprichter. [↩]
6. reactie op LinkedIn van erfrechtadvocaat. [↩]
7. Met ‘nep-notarissen’ worden bedrijven beschreven die nalatenschapsplanning en testamentadvisering aanbieden maar niet zelf testamenten mogen opstellen. De zelfbedachte certificaten werden vijftien jaar lang uitgegeven door een Stichting Certificering Executeurs, die is opgeheven nadat publiek bekend werd dat de stichting niets van haar leden wist. De onechte hoogleraar erfrecht is prof. mr. dr. Bernard Schols, met een kleine deeltijdaanstelling als hoogleraar Successierecht en Belastingen van rechtsverkeer bij de opleiding voor het Notariaat aan de Radboud Universiteit. Hij laat zich vaak als hoogleraar erfrecht beschrijven in de media, maar is dat niet. [↩]
8. De twee hoofddocenten van de opleiding voor deze specialisten behartigen belangen van notariaat, estate-planners en executeurs; zijn werkzaam bij hetzelfde advocatenkantoor. [↩]
9. Doelstelling volgens KvK: “Een bijdrage leveren aan het op een laagdrempelige manier voorzien van iedere inwoner van Nederland van en passend en volledig (levens)testament.” [↩]
10. vermoedelijk is de hele tekst door een AI-tool gegenereerd. Bij BRbest.nl [↩]
11. Gegeven door een (deeltijd-)professor van het Centrum Notarieel Recht van de Radboud Universiteit, Freek schols, met de belofte: “Je krijgt een volledige helikopterview, civiel -en fiscaalrechtelijk. Je estate plannings voelsprieten worden volledig doorontwikkeld. Als je deze opleiding hebt afgerond heb je de oogkleppen afgezet, je kunt op alle punten van de ‘Schijf van Vijf’ adviseren en je kunt met iedereen in de estate planning wereld communiceren en wet ijveren, je bent er helemaal klaar voor.’” [↩]
12. Rechtbank Amsterdam, 04-12-2024, ECLI:NL:RBAMS:2024:7500, ro 4.8. [↩]
13. Van Mourik, notaris van 01-11-1989 t/m 31-12-2005; B.M.E.M. Schols, notaris van 04-01-2001 t/m 30-06-2004, daarvoor kandidaat-notaris in twee kleine dorpen zonder grote bedrijven of rijke families; Waaijer notaris van 14-04-1998 t/m 31-12-2015; F. Schols werkte alleen als kandidaat-notaris, dus nooit de eindverantwoordelijkheid gedragen van de notaris; Verstappen werkte alleen als kandidaat-notaris. Het huidige werk is estate planning, adviseur en hoogleraar emeritus.[↩]
14. Ze schreven ook mee aan het handboek. [↩]
15. Dit is kort door de bocht geschreven maar berust op feiten. De stijl is ingegeven door de websitetekst die we naast de feiten legden: zware kwaliteitseisen, zwaar examen door drie ervaren examinatoren waar niet iedereen voor slaagt. https://vean.nl/blog/zoek-je-een-echte-erfrechtspecialist-kies-dan-voor-een-vean-advocaat/ [↩]
16. deze advocaat was rechter en is docent bij verschillende cursussen[↩]
17. deze advocaat is docent in de opleiding voor VEAN- en vFAS-advocaten), men gaat procederen bij de Hoge Raad met onvoldoende bewijs,((deze advocaat geeft bij VEAN een lezing over procederen bij de Hoge Raad[↩]
18. In de specialisatieopleiding wordt de uiterste wilsbeschikking niet als onderwerp behandeld. Zie programma Grotius Academie, alleen de uiterste wil (testament) staat op het programma.[↩]
19. de VEAN-advocaat die dat niet wist toen de cliënt hem dat zei, geloofde het niet, pakte er een wetboek bij, zag de letterlijke tekst, was verbouwereerd en mompelde verlegen: “zo hebben we het niet geleerd…” Volgens bericht lezer, is niet te verifiëren, maar we vonden uit dat ook Perrick dit verkeerd schreef. [↩]
20. Voorbeelden van praktijkgevallen die bekend zijn bij de redactie. Kon niet gecontroleerd op feitelijke juistheid.[↩]
21. Een docent gooit het in de media sinds kort over een andere boeg, maar gaat in het werk gewoon door met b2b-advisering estate planning. [↩]
22. Zie de vele teksten hierover van met name Bernard Schols, maar ook van Burgerhart, Verstappen. [↩]
23. Lesmateriaal komt overwegend (van auteurs) uit de Nijmeegse school, docenten zijn overwegend man, wit uit de Nijmeegse school, leden overwegend vrouw, wit. [↩]
24. Hier het aanvraagformulier docentenexemplaar. [↩]
25. En heroverweeg a.u.b. de lezing door een advocaat/vereffenaar op het programma van 28 mei. Hij heeft geen wetenschappelijke achtergrond, geen wezenlijke ervaring in cassatiezaken en in de weinige zaken die hij wel deed, blijkt hij niet uit te blinken door kennis en kundigheid. Gebruik van onjuiste wetsartikel, geen bewijs, een kansloze zaak – is dat het type adviseur waar VEAN voor staat? Justitiabelen willen een advocaat die kansen redelijk kan inschatten, die zich niet aan zaken waagt die de pet te boven gaan.[↩]
26. Bernard Schols in interview NRC 4 juli 2025 “Hij deed een specialisatie belastingkunde na zijn studie notarieel recht, promoveerde op het onderwerp executeur-testamentair (de uitvoerder van een testament). Hij is bekend om grappen over de ruggen van echte erfgenamen, die in vervelende rechtszaken zijn beland. B. Schols geeft ook ronduit gevaarlijke ‘adviezen’: “Woon je samen en heb je niks geregeld maar wel een huis, dan betaalt degene die achterblijft daar 40 procent erfbelasting over. Dat is veel, hoor, als je huis anderhalf miljoen waard is. Soms betekent dat acuut verhuizen. Als je nou het regeltje kent, en je laat voor een paar honderd euro bij de notaris vastleggen dat je een ‘wederzijdse zorgplicht’ hebt, dan krijg je een belastingvrijstelling van 8 ton én je betaalt over het restant maar 10 procent. Je hebt er recht op dat te weten.” Gevaarlijk want heb je een samenleefcontract met deze clausule maar geen testament, erf je niets! Dus je betaalt helemaal geen erfbelasting. Is het huis samen gekocht en staat het op beider naam, is de helft van de langstlevende. in het NRC-artikel ook onjuistheden over de inhoud van rechtszaken. De erfgenaam die met de pinpas van de overleden moeder een etentje betaalde, had volgens de Hoge Raad NIET zuiver aanvaard. Omdat het etentje was gehouden om de uitvaart voor te bereiden.[↩]
27. Grotius Academie. Langjarig hoofddocenten waren Sonneveldt en Stollenwerck. Nu zijn het Stollenwerck en Knoppers. zie website. Het onderdeel: “wettelijke verdeling civielrechtelijk en OBV fiscaal” is een indicatie dat de OBV in het huidige testamentair erfrecht voor rechtsgeldig wordt gehouden, althans dat wordt aangemoedigd dit model in de praktijk te gebruiken. [↩]
28. Jurist is ook geen beschermde titel. [↩]
29. Een arbeidsrechtadvocaat die er een erfrechtzaak bij deed, vergat de juiste bewoordingen in zijn eis op te nemen. De rechter gaf de erfgenamen gelijk, maar kon hen niets in handen geven dat ‘uitvoerbaar bij voorraad’ was. Er moest een nieuwe procedure worden gestart. De advocaat vertelde de erfgenamen dat het een fout van de rechter was. Een erfgenaam stuurde het vonnis voor de zekerheid naar een echte specialist erfrecht (advocaat) … [↩]
30. Liet de advocaat haar werk doen door AI? ‘Het is heel genant’ We willen ook het artikel van RUben van Dijken over erfrecht en EVRM nalopen, we vonden twee lagere uitpraken die niets met het onderwerp te maken lijken te hebben. [↩]

____________________________________________