In het nieuws is een erfenis die al tien jaar niet wordt afgewikkeld. Men wijst naar de executeur die weinig doet, maar niemand grijpt in. Met deze acties kunnen erfgenamen en andere belanghebbenden als de gemeente in een vergelijkbare situatie de afwikkeling vlot trekken.
Er wordt vaak verteld en geschreven dat bij testament een ‘executeur-testamentaire’ (’testamentuitvoerder’) kan worden benoemd die na overlijden het testament uitvoert en de nalatenschap afwikkelt. Dat was inderdaad eeuwenlang het geval, maar de functie van testamentuitvoerder is per 1 januari 2003 afgeschaft in de Nederlandse wet erfrecht. Nu is er de executeur, met een ander takenpakket.
Notaris en nalatenschapsplanner gebruiken modelregelingen voor een zogenaamde ”executeur-afwikkelingsbewindvoerder’ of ‘driesterrenexecuteur’. Anders dan vaak gesuggereerd, steunen niet alle constructies op geldend recht. Bepalingen die opdracht geven de nalatenschap (erfenis) zelfstandig te verdelen, kunnen bij overlijden om verschillende redenen nietig blijken te zijn.
Wat is een afwikkelingsbewind en wat mag een beheersexecuteur? Mag een executeur-afwikkelingsbewindvoerder de erfenis verdelen? Nee, dat mogen alleen de erfgenamen samen, of de rechter. Maar het notariaat heeft overwegend een andere mening. Wat zeggen de wet, wetsgeschiedenis en jurisprudentie?
Er bestaan veel misverstanden over taken en bevoegdheden van de executeur uit het erfrecht. Die kan bij testament worden benoemd om direct na overlijden het eerste deel van de afwikkeling van een nalatenschap (erfenis) te verzorgen. In dit artikel uitleg door een jurist met ervaring in de erfrechtpraktijk, Aangevuld met bijdragen van andere deskundigen.
