Veel testamenten bevatten bepalingen voor een ‘executeur-afwikkelingsbewindvoerder’ met als bevoegdheid de nalatenschap na overlijden zelfstandig af te wikkelen en te verdelen, zonder instemming van de erfgenamen. Juridisch gezien is dit onmogelijk. Wat kan een erfgenaam doen die zelf wil meebeslissen in de verdeling; niet alles wil verdelen of het eigen aandeel wil verkopen of schenken?
In 2004 publiceerde hoogleraar notarieel recht Pim Huijgen twee artikelen met juridisch goed gefundeerde kritiek op het door notaris Bernard Schols gepresenteerde testament model voor een almachtige afwikkelingsbewindvoerder. De argumenten zijn naar de achtergrond gedreven maar hebben nog steeds gelding. Update februari 2025: het weerwoord van Schols blijkt niet valide.
Het is moeders duidelijke wil haar zoon te onterven. Onverplicht schrijft ze in een testamentaire bijlage waarom. Zoon stelt dat hij op grond van onjuiste beweegredenen is onterfd en vordert vernietiging van de erfstelling van zijn zus als enig erfgenaam. Moeder heeft niet begrepen hoe het zit. Hof en A-G gaan met hem mee. Wat doet de Hoge Raad?
Arrest in de zaak om de erfenis van het slachtoffer in de Beuningse martelmoord. Advocaat van de familie geeft erfrechtelijk mooie voorzet. Doodslag door echtgenoot bewezen, ontslag van rechtsvervolging, kan het erfrecht rond onwaardigheid om te erven worden toegepast?
Uit authentieke Kamerstukken blijkt niet dat wetgever ooit heeft verklaard dat erflater bij testament een bewindvoerder de algemene bevoegdheid kan geven bij een nalatenschap zelfstandig te verdelen. De idee komt uit de koker van het notariaat en is niet rechtsgeldig.
Notaris en nalatenschapsplanner gebruiken modelregelingen voor een zogenaamde ”executeur-afwikkelingsbewindvoerder’ of ‘driesterrenexecuteur’. Anders dan vaak gesuggereerd, steunen niet alle constructies op geldend recht. Bepalingen die opdracht geven de nalatenschap (erfenis) zelfstandig te verdelen, kunnen bij overlijden om verschillende redenen nietig blijken te zijn.
Je leest vaak dat bij testament iemand kan worden benoemd die na overlijden de nalatenschap zelfstandig mag afwikkelen en verdelen: de executeur-afwikkelingsbewindvoerder of driesterren executeur. De wet erfrecht geeft een bewindvoerder bijzondere bevoegdheden om zorg te dragen voor de verdeling, maar zelfstandig verdelen hoort daar niet bij. Hoe zit het?
Het Belgische Hof van Beroep Antwerpen gaf een erfgenaam gelijk die zich verweerde tegen een beperking op zijn eigendomsrecht, voortspruitend uit een testamentaire last in een uiterste wil. Op principiële gronden
Er bestaat weinig jurisprudentie over uitbreiding van bevoegdheden van een testamentair executeur en bewindvoerder tot ‘verdelende driesterren-executeur’. Dit arrest volgt (onbewust) de mening van een belangenbehartiger voor professionele executeurs, verwoord in naslagwerk ‘Sdu Commentaar erfrecht’.
Degelijke uitleg over de begrippen ‘uiterste wilsbeschikking’ en ‘uiterste wil’ in het Nederlands erfrecht. Nodig om te kunnen beoordelen of bepalingen in een testament rechtsgeldig zijn of nietig. Met wetteksten, literatuur en parlementaire geschiedenis.
Bijgewerkt maart 2025 met erfrechtelijke blooper van formaat, zie #6: Schols&Schols gebruikten in 2004 schijncitaat in weerwoord op kritiek Huijgen. |
Het smeuïg geschreven boekje ‘Voorkom ruzie bij de kist’ draait om erfrechtelijke bloopers. Een leuk idee dat hier in het kader van de leerzaamheid wordt nagevolgd. Met de profs Freek Schols en Bernard Schols in de hoofdrol (Radboud Universiteit, sectie Notarieel recht).
Dit artikel belicht de eigendomsbescherming van erfgenamen als Europees grondrecht, in samenhang met de driesterrenexecuteur, executeur-afwikkelingsbewindvoerder of turbo-executeur naar testamentaire modellen van de KNB en ScholsBurgerhartSchols.
Professor Steven Perrick legde zich in 2003 niet neer bij de nieuwe wettelijke regels voor de testamentair executeur1 Naar zijn mening heeft de wetgever de in de notariële praktijk tot 2003 bestaande testamentmodellen voor de executeur-testamentair-boedelberedderaar …
Wat is een afwikkelingsbewind en wat mag een beheersexecuteur? Mag een executeur-afwikkelingsbewindvoerder de erfenis verdelen? Nee, dat mogen alleen de erfgenamen samen, of de rechter. Maar het notariaat heeft overwegend een andere mening. Wat zeggen de wet, wetsgeschiedenis en jurisprudentie?
