‘De notaris heeft de redactie van het testament in handen’, schrijft directeur Netwerk Notarissen

Niet de notaris, maar de persoon die een testament wil opstellen is de enige die de wensen mag bepalen

In juridisch vakblad Tijdschrift Erfrecht schrijft notaris Lucienne van der Geld:¹

De notaris heeft immers de redactie van het testament in handen

Van der Geld vervolgt:

Voor de testateur is het vanwege het gebruikte jargon moeilijk te controleren of de bewoordingen van het testament overeenkomen met zijn bedoeling.

Van der Geld is deeltijdnotaris; directeur van een franchisebedrijf waaraan ruim 150 notariskantoren deelnemen, Netwerk Notarissen B.V. (de grootste notariële community van Nederland); deeltijddocent aan het Centrum voor notarieel recht (whatever that may be – de entiteit is niet geregistreerd bij het Handelsregister) en raadsheer-plaatsvervanger bij het Gerechtshof Den Haag.² In haar functie als directeur Netwerk Notarissen is het onder meer een taak van Van der Geld, om voor de Netwerknotaris aan de weg te timmeren.

Deze rol van marketeer vervult Van der Geld met verve. Actief, door onderwerpen in de markt te zetten waarvoor burger en bedrijf naar de notaris moeten, en passief door in adresboekjes te staan van mediaredacties. Ze duikt daarom vaak op als specialist voor verschillende juridische vakgebieden als bijvoorbeeld het erfrecht, terwijl ze, voor zover na te gaan, slechts notarieel recht heeft gestudeerd. Het notarieel recht wordt begrensd door bruikbaarheid van de onderwerpen voor de uitoefening van het beroep van notaris, onderwijs vindt nagenoeg uitsluitend plaats door (oud-)notarissen. Van der Geld is dus zonder meer deskundig te achten op het vakgebied toepassing van het erfrecht in de notariële praktijk, maar niet zonder meer een expert voor erfrecht in het algemeen.

Over het opstellen van een testament hoort Van der Geld als notaris eigenlijk precies te weten hoe het zit. ³ Als universitair docent en raadsheer-plaatsvervanger bij het Gerechtshof Den Haag mag van Van der Geld ook verwacht worden dat ze weet hoe het zit, en communiceert hoe het zit.

Hoe zit het – wie mag een testament opstellen?

Het opstellen van een testament is een hoogstpersoonlijke aangelegenheid die uitsluitend toekomt aan de erflater. De wet erfrecht (Boek 4 Burgerlijk Wetboek) geeft begrenzende bepalingen wat door iemand bij testament kan worden geregeld, dat zijn de uiterste wilsbeschikkingen. Om rechtsgeldig te zijn, moeten uiterste wilsbeschikkingen worden vastgehouden in een onderhandse akte die bij een notaris in bewaring wordt gegeven, het depot-testament, dan wel worden opgemaakt bij notariële akte. De notaris als ambtsbeoefenaar heeft dus slechts de rol de wensen van erflater in een akte vast te leggen, of een akte te maken van het in bewaring geven van een zelf opgemaakt document. De notaris is niet alleen publiek ambtenaar, maar ook zakelijk dienstverlener. In die rol kan hij mensen adviseren over de mogelijkheden die de wet biedt, om de overgang van vermogen bij overlijden zelf vorm te geven. In geen van beide rollen is de notaris redacteur van het document dat ontstaat, maar dienend raadgever, schrijver in opdracht van de testateur, opmaker van de akte als openbaar ambtenaar. De testamentmaker is de persoon die wil regelen hoe bij overlijden zijn of haar vermogen overgaat op anderen, niet de notaris.

Als notaris en docent Notarieel recht Van der Geld weet hoe het zit, trekt ze met deze uitleg een voor het testamentair erfrecht wezenlijke bevoegdheid naar de notaris toe, die deze niet toekomt. Reden kan eigenbelang zijn als notaris en als directeur van Netwerk Notarissen. Hoe meer burgers en lezers van het Tijdschrift Erfrecht denken dat het de notaris is die het testament redigeert, hoe meer werk er naar het notariaat toekomt, hoe meer de mensen zullen doen wat de notaris zegt, hoe meer advocaten en rechters zullen denken dat de notaris het eindwoord heeft bij het opmaken van een testament. Er bestaat al voldoende verwarring in Nederland over werking van het erfrecht. Het zou mooi zijn wanneer docenten Notarieel recht uit een nieuwe generatie meer zouden proberen helderheid te verschaffen.

Als notaris / universitair docent / Raadsheer plv. Van der Geld niet precies weet hoe het zit, zou ze er goed aan doen de wet op dit punt te lezen en enig Fingerspitzengefühl te creëren voor vermogensrechtelijke grondbeginselen als testeervrijheid, het gesloten stelsel van het goederenrecht en zelfbeschikking.

---

Nieuwe artikelen in erfrecht blog “Lang leve de nalatenschap”

Voetnoten

Voetnoten | bronvermeldingen en commentaar

1. Mr. L.A.G.M. van der Geld, Tijdschrift Erfrecht 2013, 10 jaar nieuw erfrecht en de uitleg van uiterste wilsbeschikkingen en enigszins genuanceerd 10 jaar later nog eens in Twintig jaar uitlegging van uiterste wilsbeschikkingen als inspiratie voor een ‘uitlegarm’ testament, TE 2023-04, SDU [↩]
2. Informatie Handelsregister over de besloten vennootschap Netwerk Notarissen B.V.: “Het optreden als franchisegever voor de aangesloten notarissen teneinde op te treden als marktgerichte organisatie en als organisatie gericht op kwaliteitsverbetering“. Zoeken in het Nederlands Handelsregister naar “Centrum voor notarieel recht” levert 0 resultaten op: zoekresultaten [↩]
3. Notarieel recht is geen rechtsgebied van in het Nederlands recht. Het bestaat uit uitsneden van vakgebieden die voor de notaris bij de uitoefening van het beroep van belang zijn: personen- en familierecht, erfrecht, onroerend goed recht en het materieel notarieel recht: de Notariswet, verordeningen en gedragsregels. [↩]

____________________________________________